Almennar upplýsingar

Búlgaría er spennandi svæði með ríka sögu – ný reynsla sem bíður þín!

Á meðan margir sólarlandastaðir bera skaða af minnkandi ferðamannastraumi er Búlgaría að uppgötvast á réttum tíma.

Síðastliðin fjögur ár hefur fjöldi erlendra ferðamanna margfaldast um liðlega 50% og ferðamönnum frá EU löndum hefur fjölgað um 90%. Fjöldi breskra ferðamanna í Búlgaríu var um 250.000 á síðastliðnu ári, sem er 62% aukning frá árinu 2003 og um 45% á milli áranna 2004-2005. (BTA News, august 2005)

Samkvæmt WTO spám er gert ráð fyrir að árið 2020 verði fjöldi ferðamanna í Búlgaríu um 10 milljónir á ári sem gerir landið að einum mest spennandi ferðamannastað í heimi.

Sú gríðarlega uppbygging sem er í gangi við strendur landsins sem og á skíðasvæðum hefur gefið Evrópusambandinu ástæðu til að telja Búlgaríu verða hið “nýja andlit ferðamannaiðnaðar í heiminum”  í framtíðinni (Sofia Echo).

Hagvöxtur
Búlgaría býður upp á frábær fjárfestingartækifæri næstu árin.  Búlgaría er í gríðarlega örum vexti með hagvöxt upp á 5% á ári og fjárfestingar hafa verið að skila mikilli ávöxtun á mörgum sviðum. (The Sunday Times, 2005)

Staðsetning
Búlgaría er í suðausturhluta Evrópu, á norðausturhluta Balkanskagans.  Til austurs liggur Búlgaría að Svartahafi, til suðurs liggur landið að landamærum Grikklands og Tyrklands.  Um það bil klukkustundar akstur er frá Bourgas til tyrknesku landamæranna.
 
Náttúran
Búlgaría er þekkt fyrir fallegt landslag, langar sólríkar strandlengjur sem liggja meðfram Svartahafi, gullna sanda og stórfenglega fjallgarða með frábærum skíðasvæðum.

Loftslag 
Búlgaría nýtur góðs af almennt mjög þægilegu og góðu tíðarfari þar sem allar árstíðir hafa sinn sjarma. Veturnir eru venjulega frekar mildir og snjóríkir. Sumrin eru þurr og heit, hitastig yfir sumartímann er á milli 23-30 gráður en sjávarhiti er á milli 17-25 gráður.

Strendur Svartahafs
Strendur Búlgaríu liggja að Svartahafi og eru um 378 km langar með fínum gullnum sandi, einhverjar bestu strendur í Evrópu. Sjórinn er volgur með þægilegum sandbotni, aldrei úfinn og seltumagnið er helmingi minn en við eigum að venjast. Flestar strendur í Búlgaríu eru með “bláa fánann” sem er vottun EU fyrir umhverfisvænar strendur.
Hlýr sjór, ljúf sólin, íþróttir og skemmtilegir viðburðir eru öruggir frá mars og fram í október ár hvert.

Stjórnmálaástand
Búlgaría er lýðræðisríki og telst stjórnmálaástand þar gott. Eftir fall gömlu Sovétríkjanna voru stjórnvöld veik og völt í sessi. Árði 1997 var sett á frjálst markaðskerfi og stjórnvöld tóku ákvörðun um miklar umbætur í landinu sem fólust meðal annars í því að einkavæða mörg af ríkisfyrirtækjunum. Markið var þá sett á að landið skyldi ganga inn í Evrópusambandið.  Sú vegferð er á fullri ferð og virðist ríkja mikill einhugur hjá stjórnvöldum að ná því marki.
 
Menning
Búlgarska þjóðin hefur frá fornu fari lifað tímana tvenna. Tyrknesk áhrif ottómananna eru ávallt skammt undan og rétttrúnaðarkirkjunnar sömuleiðs. Aðeins er liðinn rúmur áratugur frá því þjóðin losnaði undan oki kommúnismans en Búlgarir voru sannarlega frelsinu fegnir en eru enn að slíta af sér kerfisfjötrana. Andblær frelsisins svífur yfir vötnum og athafnaþrá og uppbygging eru áberandi.
Búlgaría hefur byggð af hinum og þessum ólíku ættbálkum og þjóðum sem gefið hafa landinu margbreytilega menningararfleið.
Elstu minjar sem fundist hafa, eru teikningarnar í Magura hellinum (á öðru árþúsundi fyrir Krist), minjar frá Palaeolitic menningu í nokkrum hellum á Stara planina (Baltnesku fjöllunum) og við Rhodope fjöllin.  Auk þess hafa fundist menjar frá menningarskeiðum Neolithic og Palaeolithic við sjávarsíðuna s.s í vogum Kaliakra og sunnan megin við sjávarbæinn Ahtopol.

Mikið af fornminjum hafa fundist frá tímum Grikkja, Rómverja og Þakverja frá veru þeirra í Búlgaríu.   Grafhýsin við Kazanluk og Sveshtare eru mjög merkar minjar frá tímum Þakverja og gott dæmi um list frá þeirra tímum. Kazanluk grafhýsið er mjög gamalt og er líklega byggt í lok 4 aldar eða í byrjun 3 aldar fyrir Krist.   Sérlega falleger skreytingar á veggjum sýna orrustur og táknræna kveðju herstjórnanda Þakverja með þremur stríðsvögnum. Grafhýsið við Sveshtare er byggt um miðja þriðju öld fyrir Krist.  Salurinn í því er skreyttur eins og um musteri sé að ræða með hestamanni sem er að taka við gullnum sveig úr höndum Gyðju sem hefur hóp trúaðra á eftir sér. 

Margar af hinum fornu borgum hafa verið endurreistar.  Borgir eins og Augusta, Trajana, Apolonia, Trimoncium, Nicopolis ad Istrum og fleiri.  Undir höfuðborginni Sofiu hafa fundist þúsundir af rústum frá hinni fornu borg Serdica.  Á miðöldum voru byggð rammgerð virki, mikilfenglegir kastalar, musteri í hinum fornum Búlgörsku höfuðborgum Pliska og Veliki Preslav. Þegar 14 öld leið hjá hófust mikið gullaldartímarbil í byggingum og ýmiss framkvæmdum, merkasta bygginga eftir þann tíma telst vera Musterið við Rila.

Búlgarir eru stoltir af kristinni menningu sinni enda hafa þeir í gegnum tíðina oft  þurft að líða fyrir trú sína og verið undirokaðir af tyrkjum og síðar undir kommúnískri stjórn.  Þess má víða sjá merki í listsköpun þeirra og eru búlgarskir íkonar einstaklegar fallegir.

Matur og Vín
Vegna legu landsins og langrar sögu er Búlgörsk matarmenning mitt á milli Slavneskrar, Grískrar og Tyrkneskrar matargerðar.  Helstu matarflokkar í Búlgarskri matargerð eru baunir, mjólk, jógúrt, ostar, tómatar, kartöflur, epli, vatnsmelónur, vínber o.s.frv.  Auk þess borða búlgarar mikið af svínakjöti, nautakjöti, lambi, kjúklingi og fiski. Sérstakir þjóðarréttir eru t.d Shopska salatið (niðursneiddir tómatar, gúrkur, paprika, steinselja og sauðaostur) og Tarator súpa (köld súpa með niðursneiddum gúrkum, hnetum og jógúrt). Hvítur sauðaostur, bakaður með eggjum er einnig vinsæll þjóðaréttur. Einnig má nefna Kavarma (litlir pottréttir með annaðhvort svínakjöti eða kálfakjöti, lauk og sveppum) og Shishkebab (fyllt grænmeti, kálblöð og mússaka) sem dæmi um vinsæla þjóðarrétti.  Jógúrt í Búlgaríu þykir með því besta í heimi enda upprunaland þess. Búlgarar eru mikil landbúnaðarþjóð og framleiða vín, mjólkurvörur, grænmeti  og kjöt í stórum stíl. Buffala osturinn er t.d. einstaklega bragðgóður og gefu hinum gríska fetaosti ekkert eftir.  Rósaolían sem framleidd er í Búlgaríu er líklega eitt þeirra helsta stolt enda flutt í stórum stíl til Parísar og fleiri staða  þar sem framleidd eru úr henni dýrindis ilmvötn.  Rósin er því helsta kennileiti Búlgaríu. 
Búlgörsk vín eru fullkominn förunautur Búlgaskrar matarhefðar.  Um mikið úrval vína er að ræða.  Hægt er að þekkja bestu vínin af sérmerkingum á flöskum þar sem ábyrgst er að vínið hafi verið framleitt úr vissum þrúgum, á vissum stað og á vissan hátt.  

Nútímasaga vína í Búlgaríu hefur verið að þróast frá því í byrjun 19 aldar eða frá því að kynslóð ungra víngerðamanna útskrifuðust úr skólum í Frakklandi og hófu að nota nýrri kynslóð af þrúgum til víngerðar.   Upp úr 1970 fóru að koma vín frá Búlgaríu úr þessum þrúgum á Evrópskan markað eins og Chardonnay, Capernet og Merlot. Þessi vín eru enn í dag mjög vinsæl í Bretlandi, Belgíu, Hollandi, Lúxemborg, Þýskalandi og Skandinavíu. Upprunalegu Búlgörsku þrúgurnar Mavrud og Melnik eru ennþá ræktaðar og koma með skemmtileg tilbrigði inn í þeirra vínmenningu.  Bjór er líka mjög vinsæll í Búlgaríu og eru mjög góðar innlendar tegundir bruggaðir þar. 

Íþróttir
Vinsælasta íþrótt í Búlgaríu er fótbolti. Besti árangur sem þeir hafa náð er fjórða sæti á heimsmeistaramótinu í USA 1994.   Þar voru frægir búlgarskir knattspyrnumenn eins og Hristo Stoichkov, Trifon Ivanov, Yordan Lechkov, Krassimir Balukov svo dæmi séu nefnd. Sá knattspyrnumaður sem er einna mest dýrkaður í Búlgaríu er hinn heimsfrægi Hristo Stoichkov sem öðlaðist frægð þegar hann spilaði á Spáni með Barcelona.  Auk þess er Dimitar Berbatov líka vel þekktur en hann hefur spilað fyrir hið þýska lið Bayern Leverkusen frá árinu 2001 sem og hinn ungi og spennandi leikmaður Valeri Bolinov sem spilar með Fiorentina á Ítalíu.  Búlgaría er líka þekkt fyrir hæfileikaríkt fimleikafólk, fimleikar eru afar vinsæl íþrótt meðal stúlkna í Búlgaríu. Búlgarar hafa átt fjölmarga heims- og evrópumeistara í fimleikum og með þeim frægustu eru nöfn eins og Ivet Lalova og Stefka Kostadinova sem átti heimsmet í hástökki.  Einnig hafa Búlgarar náð frábærum árangri í lyftingum, glímu og hnefaleikum.  Þá eiga búlgarar einnig fræga tennisleikara eins og Maleevi systurnar og hina 15 ára ungu og efnilegu Sessil Karatancheva.

Bókmenntir
Elstu bókmenntir sem vitað er um voru skrifaðar á “gömlu búlgörsku” eða á fornu slavneskri kirkjutungumáli sem seinna var líka notað í Rússlandi og Serbíu.  Flestar þessar bókmenntir voru skrifaðar á 9 – 14 öld.   Innihaldið var oftast sögulegs eðlis eða trúarlegs. Á meðan landið var undir tyrkneskri stjórn (1396-1878) var lítið um skrif á búlgörsku.  Á 19 öld breyttist þetta mikið og þá til hins betra. Upprunann má rekja til skrifa munksins Piasji Hilendarski sem skrifaði “Sögu slavnesku – Búlgaranna” . Upp úr því voru búlgarskir skólar stofnaðir, gefin var út opinber stafsetning og önnur kennslugögn.  Þetta hjálpaði til við að byrja á nýrri bókmenntahefð í Búlgaríu.  Flestir rithöfundar þessa tíma skrifuðu mest um félagsleg málefni og stjórnmál, aðallega um baráttuna fyrir sjálfstæði. Þekktustu rithöfundar þessa tíma voru menn eins og Stovan Mikhavlovski, Dobri Voinikov, Lyuben Karavelov, Zahari Stoyanov og Aleko Konstantinov.

Í upphafi sjálfstæðisbaráttunnar fóru rithöfundarnir að leggja mikla áherslu á form, stíl og ljóðrænan hljóm tungumálsins. Þekktir rithöfundar þessa tíma voru t.d. smásöguhöfundarnir Elin Pelin og Yordan Yovkov, ljóðskáldin Peyo Yavorov, Kiril Hristov og margir fleiri.   Eftir 1940 fór að gæta áhrifa Sovietríkjanna og sósíalismans í búlgörskum ritum. Merkir rithöfundar á þessum tíma voru t.d. Dimitar Dimov og Dimitar Talev.  Í dag eru þekktir nútímarithöfundar t.d. Yordan Radichkov, Nikolai Haitov, Nedyalko Yordanov, Viktor Paskov o.fl.

Menntun
Í Búlgaríu er rík hefð fyrir að menntun sé sett í forgang. Flest allir ungir Búlgarar reyna að mennta sig og er menntakerfið ríkistyrkt.  Á síðustu árum hafa verið stofnaðir fjölmargir einkaskólar sem eru þó ekki öllum opnir vegna skólagjalda.  Skólaskylda er frá sjö ára aldri til sextán ára.  Einkaskólar eru aðallega venjulegir menntaskólar, tungumálaskólar og erlendir skólar.

Um það bil 40 háskólar eru í Búlgaríu sem útskrifa nemendur með hinar ýmsu gráður. Til þess að komast þar inn þarf að sýna fram á góðan árangur í inngönguprófum.  Þeir nemendur sem eru með hæstu einkunnirnar komast í sérstakan hóp sem er sérstaklega hlúð að.   Gæði menntunar er aðalsmerki allra búlgarska háskóla.  Prófskírteini frá þeim eru viðurkennd í mjög mörgum löndum.  Síðan ameríski háskólinn opnaði 1991 í Búlgaríu hefur hann verið einn vinsælasti skólinn þar.  Menntunarkerfið í Búlgaríu býður upp á að erlendir nemendur komi þangað til að æfa íþróttir, eignast vini eða bara til að njóta veru sinnar þar.  Sumir skólanna hafa enskubrautir sérstaklega fyrir erlenda nemendur. Ef nemendur vilja er hægt að fara á sérstakar menntabrautir sem kenna búlgörsku fyrir erlenda nemendur.

Glæpir og öryggi
Í það heila er Búlgaría friðsælt land með löghlýðnu og vingjarnlegu fólki.  Jafnvel persónulegar árásir á náungann eru hlutfallslega minni í Búlgaríu en í flestum vestur-Evrópulöndum.

Fólk spyr mjög gjarnan um mafíuna í Búlgaríu þar sem ekki er liðin nema réttur áratugur síðan kommúnisminn féll og mafían fékk aukin völd í Austur Evrópu, líka í Búlgaríu. Staðan í dag er hinsvegar mikið breytt. Ef þú spyrð heimamann um mafíuna þá segir hann þér að fólk sé hætt að finna fyrir mafíunni í dag. Staðreyndin er sú að heimamenn vita af mafíunni en finna ekki fyrir henni. Mafían er ekki lengur sú ógn sem hún var fyrir nokkurm árum síðan, ekki frekar en á Ítalíu. Erlendar greiningar sýna að mafían hefur fært sig í útflutning og er þá að flytja á milli landa konur og eiturlyf. Niðurstaðan er því sú að fólki stafar engin hætta af mafíunni og ekki þarf að óttast að lenda í að greiða mafíu einhverja þóknun sem fasteignaeigandi í Búlgaríu.

Algengasti glæpurinn í Búlgaríu er vasa- og veskjaþjófnaður.  Vasaþjófar eru oftast við iðju sína í miðbæjum og þröngum mörkuðum, verslunargötum og almenningsfarartækjum.  Ef maður er vakandi fyrir þessu og hefur veski sín og töskur á öruggum stöðum er þetta ekki vandamál.

Í Sofiu er töluvert um betl, sérstaklega af sígaunum. Ráðlegt er að vera ekki of nálægt þeim, margir eru færir vasaþjófar.  Mjög lítið er um þessa glæpi í Varna og Bourgas.  
Einnig er töluvert um að brotist sé inn í bíla og þeim stolið, þó aðallega í Sofiu. 
Það þarf að gæta sín á leigubílstjórum, þeir gætu reynt að rukka of mikið. Best er að nota þekktar leigubílastöðvar og merkta bíla.  Gott er að semja fyrst um verðið áður en lagt er af stað.

Ef ferðamenn lenda í vandræðum vegna einhverra þessara atriða eða annarra, þá er best að hafa strax samband við næstu lögreglustöð. 
Hafið í huga að þegar maður er ferðamaður í Búlgaríu þá gilda að sjálfsögðu þarlend lög og reglur sem geta verið öðruvísi heldur en á heimaslóðum.  Viðurlög við lögbrotum geta verið harðari og sektir hærri en fólk er vant.

Hagkerfið
Hagkerfið í Búlgaríu hrundi eftir 1989 þegar markaður hinna Sovétríkjanna var ekki lengur til staðar. Lífsgæði féllu niður um 40% en auk þess hafði viðskiptabann Sameinuðu þjóðanna á Júgóslavíu og Írak mikil og neikvæð áhrif á búlgarska hagkerfið. Eftir 1997 hefur landið tekið mikið við sér og er það miklum fjárfestingum erlendra aðila og miklu eftirliti með hagkerfinu ekki síst að þakka. Margir aðrir þættir hafa einnig gríðarleg áhrif í þessu sambandi, s.s. einkavæðing í landbúnaði og iðnaðargeiranum sem hefur verið á mikilli hraðferð og miklar breytingar á bankakerfinu.  Um það bil 68% eigna í landbúnaði og 85% eigna í matvinnslufyrirtækjum  eru í eigu einkaaðila í dag. Fullt frjálsræði er nú í viðskiptaumhverfinu og á verðlagningu.

Í byrjun ársins 2000 hófust viðræður um inngöngu Búlgaríu í EU og markmiðið var að landið kæmist á fullu inn árið 2006.  Aðal skilyrðin sem þurfti að uppfylla voru að áframhald yrði á einkavæðingunni, að haldið yrði áfram að byggja upp fjármálamarkaði og bankastofnanir, frjálsræði yrði aukið í landbúnaði og orkuiðnaði, almannatryggingar bættar m.a með ókeypis heilsugæslu, lífeyriskerfið endurbætt  og ríkisstofnanir endurskoðaðar.

Efnaiðnaður er leiðandi í Búlgörskum iðnaði og skipar stóran sess í útflutningi. Þar má helst nefna áburð, plast, pvc, polymide, polyester, málningu, snyrtivörur og ýmis efni. Vörur úr tóbaki og matvörur voru um 19% af heildarframleiðslu, með útflutningshlutdeild upp á 16,7%

Ferðamannaiðnaður er sá markaður sem er á mestri uppleið í hagkerfinu með frábær tækifæri fyrir erlenda fjárfesta sem geta búist við mikilli ávöxtun á sitt fé.  Aðrir hlutar hagkerfisins sem hafa mikla stækkunarmögurleika eru í tækniiðnaði, rafeindaiðnaði og í fjarskiptafyrirtækjum.